Kościół św. Chryzogona, Zadar

Jest to pod każdym względem imponująca budowla. Swoimi wymiarami, formą i wiekiem kościół św. Chryzogona zdobi wizerunek miasta i jest ulubionym miejscem do odwiedzenia dla wielu naszych gości. Jest to trzynawowa bazylika z trzema bogato zdobionymi półkolistymi apsydami. Jest w stylu romańskim, a nazwę otrzymała po św. Chryzogonie męczenniku. Święty Chryzogon jest patronem Zadaru, a jego postać zdobi herb tego miasta.

Kościół św. Chryzogona, wraz z dzwonnicą, jest jedyną zachowaną częścią niegdyś rozległego opactwa benedyktyńskiego. Opactwo benedyktyńskie powstało już w średniowieczu, a sam kościół został wybudowany na miejscu rzymskiego emporium. Sama bazylika jest budowlą romańską, wzniesioną w tym samym czasie i w tych samych formach artystycznych co katedra św. Anastazji.

W 1175 roku poświęcił go pierwszy arcybiskup zadarski Lampridiusz, który był gospodarzem papieża Aleksandra III. Dwie harmonijne kolumnady dzielą kościół na trzy nawy. Tył bazyliki zdobią trzy półkoliste apsydy, przed którymi wznosi się podwyższone prezbiterium, pośrodku którego znajduje się cenny barokowy ołtarz z 1701 roku z białymi marmurowymi figurami patronów Zadaru: św. Symeona, św. Chryzogona, św. Anastazji i św. Zoila. Wszystkie są dziełem weneckiego rzeźbiarza Alvise Tagliapietry. Ołtarz został zbudowany jako wypełnienie ślubu mieszkańców Zadaru przeciw zarazie, złożonego w 1632 roku.

W szczycie kościoła, nad główną apsydą oraz w krzywiźnie lewej apsydy bocznej i na sąsiedniej ścianie, znajdują się pozostałości fresków romańskich. W centralnej części fasady znajduje się główny portal z półkolistą lunetą i trójkątnym szczytem nad nią. Powierzchnię ściany bocznej rozczłonkowuje długi szereg arkad ślepych, opartych na skręconych pilastrach. Szczególnie wyróżnia się jeden detal tej architektury, a mianowicie zewnętrzna galeria na głównej apsydzie.

Przy kościele znajdują się pozostałości średniowiecznego klasztoru benedyktyńskiego, który w XIX wieku został całkowicie przebudowany, a podczas II wojny światowej zburzony. Budowę dzwonnicy zaczęto w 1485 roku, a do dzisiejszej wysokości została wybudowana w 1546 roku. Nigdy nie została w całości dokończona.

Bazylika wraz z katedrą zadarską stanowi koronny przykład sztuki romańskiej w architektonicznym dziedzictwie Dalmacji. Ukazuje również wysoki poziom duchowy Zadaru w XII wieku. Dla naszej historii narodowej i ogólnego dziedzictwa kulturowego Chorwacji warto szczególnie wspomnieć wartościową instytucję z tego opactwa – skryptorium, w którym spisano wiele ważnych dokumentów i pisanych dzieł sztuki, w tym także z zapisem muzycznym: graduał z I wieku, antyfonarz z XIV, rytuał z XV wieku, mszał opata Veniera, a z pewnością także dużą część powiązanych tekstów z innych kościołów i klasztorów zadarskich, zwłaszcza katedry i Klasztoru św. Marii.

Kościół św. Chryzogona uważany jest również za najpiękniejszy kościół romański w Chorwacji

O tej trzynawowej bazylice wielu mówi, że jest również najpiękniejszym kościołem z okresu romańskiego wybudowanym w Chorwacji. Jest dobrze zachowany i zachował swoją urodę przez długi czas istnienia.

Główny ołtarz został wybudowany w 1701 roku jako wypełnienie ślubu mieszkańców Zadaru przeciw zarazie z 1632 roku.

Przy kościele znajdują się pozostałości średniowiecznego klasztoru benedyktyńskiego, zniszczonego podczas II wojny światowej, oraz dzwonnica, której budowę zaczęto w 1485 roku. Ta dzwonnica wciąż nie jest w pełni dokończona, ale mimo to stanowi pełny historyczny odcinek czasu, w którym żył Zadar.

Koniecznie odwiedźcie tę budowlę i nacieszcie się urodą budowy oraz sztuki budowlanej z tamtego okresu.