Forteca św. Michała w Šibeniku

Forteca świętego Michała to kolejny z licznych budynków Šibenika, który warto odwiedzić. To historyczny pomnik, który przypomina nam czasy, przez które przeszło miasto. Forteca świętej Anny nosiła to imię od XVI do końca XX wieku, zanim później, na początku lat 90., przemianowano ją na fortecę św. Michała.

Forteca wznosi się na szczycie starej aglomeracji miejskiej, na skalistym wzniesieniu 60 metrów nad morzem. W ciągu swojej burzliwej historii często zmieniała nazwę. Ta forteca odgrywa znaczącą rolę i jest swoistym epicentrum Šibenika. W tym miejscu znaleziono najstarsze dowody istnienia cywilizacji na terenie Šibenika.

Dzisiejszy Šibenik zaczął swoje istnienie najpierw jako chorwacka warownia plemienna – castrum – po tym, jak Chorwaci podczas wielkiej migracji ludów dotarli na wybrzeże adriatyckie i zdecydowali się tu ostać. Pierwsi osadnicy zaczęli budować naturalne porty u ujścia rzeki Krka, a na skałach zamki i warownie, pod którymi, na stokach w stronę morza, rozwinęła się osada miejska. Dziś znamy te osady jako Gorica i Dolac.

Castrum wzmiankowany jest po raz pierwszy w roku 998. Zbudowano go w celu kontroli i obrony wejścia do zatoki Šibenika oraz kanionu rzeki Krka. Trzeba pamiętać, że Krka jest rzeką żeglowną, przynajmniej do starego antycznego miasta Skradin, więc obrona miała już wtedy wielkie znaczenie. W ciągu historii forteca św. Michała była dominującym punktem systemu fortyfikacji Šibenika. Pierwotna budowla była z czasem rozbudowywana, dzięki czemu sama forteca stawała się nowoczesna na swoje czasy. Była burzona i odbudowywana, a w średniowieczu uzyskała swoją ostateczną formę.

Dziś jest postrzegana jako kompleks funkcjonalnie połączonych części: Kasztelu, przedpola wzdłuż południowej i wschodniej strony kasztelu, barbakanu po stronie zachodniej i północnej oraz „podwójnych murów”, które zajmują obecnie powierzchnię 2600 metrów kwadratowych.

Ciekawostki o fortecy św. Michała

Forteca św. Michała została zbudowana w miejscu, gdzie rzeka Krka wpada do morza. Stoi na skalistym wzniesieniu sześćdziesięciu metrów nad morzem. To właśnie tu w rzeczywistości zaczęło się życie miasta Šibenik, które w źródłach historycznych wzmiankowane jest po raz pierwszy w roku 1066, w czasach chorwackiego króla Petra Krešimira IV.

Na fortecy, jaką widzimy dziś, można rozpoznać ciągłość budowy od XIII do XVIII wieku, chociaż jej największa część pochodzi z XV i XVI wieku. Plan tego budynku ma formę nieregularnego czworokąta. We wschodniej części fortecy zachowały się dwie kwadratowe wieże, a w północnej dwie wieże wieloboczne. Główne wejście do fortecy, o cechach gotyckich, znajduje się po stronie wschodniej.

Na terenie kompleksu pomnikowego przeprowadzono wiele badań archeologicznych, podczas których znaleziono liczne pozostałości kultury materialnej od prehistorii do późnego średniowiecza. Wewnątrz fortecy znajdował się kościół św. Michała, który w źródłach historycznych wzmiankowany jest już w XII wieku.

Wspomnieliśmy już, że forteca była rozbudowywana, burzona i odbudowywana. W ciągu swojego istnienia forteca św. Michała była wielokrotnie niszczona i odnawiana, a największe szkody poniosła w 1663 i 1752 roku w wyniku wybuchów prochowni znajdującej się w jej murach.

Od fortecy św. Michała w stronę morza prowadzą podwójne mury. Kończą się na brzegu wielką gotycką bramą. Mury zbudowano na początku XV wieku, a służyły do wycofywania obrońców fortecy w stronę morza w razie niebezpieczeństwa.

Rewitalizacja fortecy

Ta forteca przez długi czas znajdowała się pod zarządem wojskowym, a dla publiczności otwarto ją dopiero niedawno.

Dziś wszyscy możemy korzystać z detali tego budynku, zajrzeć w skrywane przez niego tajemnice i podziwiać piękno tej imponującej fortecy, która pochodzi z dawnych czasów.

Proces rewitalizacji trwał długo, lecz w końcu zakończył się, i teraz każdy, kto chce, może korzystać z oglądania pomieszczeń i przedmiotów wystawionych w fortecy.

Już w latach 80. powstał pomysł przekształcenia jej w letnią scenę, lecz plany te zatrzymano z powodu badań archeologicznych.

Dopiero 28 kwietnia 2012 roku zaczęto odbudowę, tak że latem 2014 roku forteca św. Michała ożyła jako otwarta letnia scena typu amfiteatralnego, czyli typu teatru greckiego, z 1077 miejscami siedzącymi, według projektu architekta Tomislava Krajiny i współpracowników.

Zagospodarowano też podziemną część fortecy, gdzie znajduje się zbiór muzealny i więcej pomieszczeń pomocniczych o różnym przeznaczeniu. W piwnicznej części fortecy wkomponowano cysterny na wodę, które są jedynymi w pełni zachowanymi podziemnymi salami, są przechodnie i połączone małym drewnianym mostkiem z szklaną poręczą. Forteca stała się w ten sposób rozpoznawalnym pomnikiem dziedzictwa kulturowego dostępnym dla odwiedzających i miejscem, które promuje turystykę kulturową poprzez organizację różnych wydarzeń kulturalnych, muzycznych i scenicznych.

Uroczyste otwarcie nowo zagospodarowanej fortecy odbyło się 7 lipca 2014 roku widowiskiem muzyczno-scenicznym, w którym wzięło udział ponad 70 wykonawców. Wśród wykonawców były znane nazwiska, takie jak Josipa Lisac i Maksim Mrvica, którzy wystąpili przed 1066 widzami (liczba symboliczna dla miasta Šibenik).

Fortecę otworzył prezydent Ivo Josipović, który z tej okazji powiedział: "Otwierając tę scenę, Šibenik zyskał prawdziwy pas startowy dla duszy, miejsce, które kiedyś służyło wojaczce, teraz należy do artystów".

Koniecznie przyjedźcie i odwiedźcie fortecę w Šibeniku. To miejsce dla prawdziwych miłośników historii, sztuki i kultury. Oferta turystyczna Šibenika stała się bogatsza pod każdym względem, co przystoi miastu o tak bogatym dziedzictwie historycznym i kulturowym.