Park leśny Marjan – Split

Marjan to wzgórze w Splicie, które swoim kształtem tworzy półwysep. Na Marjanie znajduje się park leśny położony w zachodniej części półwyspu splickiego, a u podnóża Marjanu, na wschodzie, leży miasto Split. Samo wzgórze ma wysokość 178 metrów, a jego najwyższy szczyt nazywa się Telegrin. Nazwa Telegrin pochodzi z czasów napoleońskich, ponieważ na szczycie Marjanu znajdowała się niegdyś stara stacja telegraficzna. Marjan jest nierozłącznie związany ze Splitem i półwyspem splickim i rozciąga się od ulicy Marmontova w kierunku zachodnim. Długość wzgórza wynosi około 3,5 km, a największa szerokość 1,5 km. Po stronie południowej przy Marjanie znajduje się półwysep Sustipan, który wraz z Marjanem zamyka port miejski. Naturalne położenie wzgórza stanowi naturalny falochron dla zatoki Kaštela. Powierzchnia Marjanu wynosi około 340 ha, z czego połowę pokrywa las sosnowy.

Ze względu na swoją naturalną piękność i różnorodność, Marjan został w 1964 roku ogłoszony parkiem leśnym. Tym samym wzgórze w Splicie zostało objęte ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody Republiki Chorwacji.

Nazwa Marjan po raz pierwszy wzmiankowana jest w pierwszej połowie ósmego wieku jako Marianum. Jednak w ciągu lat nazwa się zmieniała, stąd znane są formy Marulianus, Mergnanus, Murnanus, Marnanus, Murnano, Marnano, Mergnano, Mernjan, Marglian, Mirgnan i Megnan.

Dzisiejsza nazwa powstała w XIX wieku poprzez zmianę starszej formy Merjan, która do dziś zachowała się u starszych mieszkańców Splitu.

Krótko o wzgórzu Marjan w Splicie

Już o tym pisaliśmy, ale podsumujmy krótko historię Marjanu. Zatem Marjan to wzgórze, które wznosi się nad Splitem, z najwyższym szczytem na wysokości 178 metrów. Marjan od zawsze był najbardziej charakterystyczną częścią obrazu Splitu. Rzadko można doświadczyć takiej harmonii natury i urbanistyki. Z jednej strony mamy gęsto zaludnione miasto w pełnym blasku, z drugiej półwysep niemal nietkniętej przyrody.

Nazywa się je często także Świętym Wzgórzem, ze względu na fakt, że skrywa wiele zabytków architektury sakralnej, ale i świeckiej. Zabytki te są dziś zespolone z naturalnymi pięknościami, tworząc symbiozę dziedzictwa historycznego i aktywności naturalnej.

Na Marjan przybywa wielu miłośników przyrody. Na wzgórze można wejść prosto z przepięknej i szeroko znanej splickiej promenady (riva). Daje to odwiedzającym z każdego zakątka świata możliwość doświadczenia piękna tego parku leśnego, świeżego powietrza, a także zapierającego dech widoku na Split i wyspy. Na Marjanie znajduje się także kilka punktów widokowych, które dopełnią wrażeń i zapewnią piękny widok na niektóre części Splitu oraz morze otaczające to piękne miasto.

Piesi turyści z pewnością będą zadowoleni z Marjanu. Ścieżki zostały urządzone właśnie dla nich i do tego celu. Po Marjanie każdego roku przechadza się wielka liczba gości wszystkich wieku, jak rekreacyjnych piechurów, tak i profesjonalnych sportowców.

Marjan jest częścią niezastąpionych widoków z pocztówek tego miasta i miejscem, z którego można doświadczyć Splitu w całym jego blasku. Jeśli odwiedzicie Marjan, zabierzecie ze sobą całkowicie nietypowe wspomnienia z gęsto zaludnionego i turystycznie zatłoczonego miasta.

Co można zobaczyć na Marjanie

Na terenie Marjanu znajduje się znaczna liczba małych kościółków, a niektóre z nich są naprawdę stare i stanowią wartościowy zasób archeologiczny.

Samo terytorium półwyspu splickiego ma 40 obiektów sakralnych, a wokół półwyspu Marjan jest 12 kościołów.

Wspomnimy o kilku kościołach na Marjanie, zaczynając od kościoła Matki Bożej Siedmiu Boleści. Kościół ten znajduje się na południowej stronie Marjanu i został zbudowany w XV wieku. Na końcu Marjanu, jak lokalnie nazywa się najbardziej zachodni przylądek, stoi kolejny kościółek, św. Jerzego. Kościół św. Jerzego stoi na Marjanie już od IX wieku. Nieco bardziej na zachód i wyżej, pod stromymi skałami, znajduje się kościółek św. Hieronima, zbudowany w drugiej połowie XV wieku. W tym kościele znajduje się relief św. Hieronima, który wykonał rzeźbiarz Andrija Aleši. W pobliżu kościółka znajduje się Jaskinia Pustelnika, w której, jak głosi legenda, mieszkał również sam św. Hieronim. Oprócz wszystkich wymienionych kościołów, po stronie południowej, nieco dalej na wschód, znajduje się kościółek Betlem, zbudowany w XIV wieku, lecz później wielokrotnie przebudowywany i rozszerzany. Bardzo piękny jest również kościół św. Mikołaja, znajdujący się przy Vidilicy.

Po północnej stronie Marjanu znajduje się kościół Matki Bożej ze Spinutu. Uważa się, że ten kościół został zbudowany w okresie wczesnochrześcijańskim, jednak dziś ma wszystkie cechy późniejszej przebudowy, która miała miejsce w epoce romańskiej. W zatoce Bene na Marjanie znajdował się niegdyś starochorwacki kościółek św. Benedykta. Dziś kościół ten jest ruiną, lecz wciąż stoi jako świadectwo jednego z historycznych okresów miasta Splitu. Jego pozostałości odkryto w 2002 roku. Został zbudowany w stylu preromańskim i datowany jest na IX-XI wiek.

Istnieje wiele pisanych dowodów również na istnienie innych małych kościołów, lecz zostały one z czasem zniszczone, a materialne ślady ich istnienia zaginęły. Tak czy inaczej, Marjan warto odwiedzić, ponieważ naprawdę jest tu wiele do zobaczenia. Dobrze poczują się tutaj miłośnicy przyrody, ale także amatorscy archeolodzy oraz osoby, które kochają historię i dziedzictwo historyczne.

Historyczne ciekawostki Marjanu

Niewielu dzisiaj wie, że Marjan przez długi czas był schronieniem pustelników. Jest to jednak fakt znany historykom. Pisze o tym również Perislav Petrić w swoim felietonie, opublikowanym w Slobodnej Dalmacji od 6 do 11 maja 2003 roku. Przytaczamy ten krótki zapis:

"W dzisiejszej jaskini św. Hieronima znajdowało się niegdyś stare oratorium św. Cyriaka in spelunca, in grotta, jak zapisał Toma Archidiakon. Przy oratorium odnotowano, że w skałach wzgórza znajdowało się Kirijelejson, przy czym nazwa ta jest identyczna z nazwą św. Cyriaka. Również jaskinia bardziej na zachód, w pionowej skale, zamurowana przez rodzinę Karepić w 1523 roku, była pustelnią. O pustelnikach na Marjanie arcybiskup Cosmi pod koniec XVII wieku podaje, że byli strażnikami i zakrystianami kościołów marjańskich"

Instytucje na Marjanie

Na samym Marjanie dziś aktywnie działa kilka ważnych instytucji. Niektóre z nich są znane na całym świecie, podczas gdy inne służą osobom przybywającym na Marjan. Na końcu Marjanu działa Instytut Oceanografii i Rybołówstwa, założony już w 1930 roku. Na samym wzgórzu znajduje się Muzeum Historii Naturalnej, w ramach którego działa również ogród zoologiczny. Zostało założone w 1924 roku. Marjan wzbogaca również Obserwatorium Meteorologiczne, które stoi tam od 1926 roku. Najmłodszym ze wszystkich jest MEDILS, Śródziemnomorski Instytut Badań nad Życiem, który działa po południowej stronie Marjanu, w willi Dalmacija, tak zwanej willi Tity.

Przechadzka po Marjanie jako szczególne przeżycie dla turystów i mieszkańców Splitu

Przechadzka po Marjanie lub bieganie po Marjanie to jedna z ulubionych rozrywek mieszkańców Splitu. Jednak taka rekreacja nie jest zarezerwowana wyłącznie dla miejscowej ludności. Wręcz przeciwnie, miejscowi z przyjemnością skierują was w stronę Marjanu i pokażą najlepsze trasy na przechadzkę po tym wzgórzu. Przechadzka zaczyna się zwykle przy Bramie Marjańskiej, jeśli idzie się przez równinną część, lub na pierwszym punkcie widokowym, skąd można wejść w kierunku zoo lub w kierunku Telegrinu.

Jeśli idziecie częścią północną, wasza droga zacznie się przy bramie północnej, skąd można iść drogą lub urządzoną ścieżką zdrowia. W obu wariantach mija się pierwsze, drugie i trzecie źródło, aby po 1800 m dotrzeć do jedynego prawdziwego miejsca odpoczynku na tej trasie, czyli zatoki św. Benedykta, bardziej popularnie zwanej przez miejscowych Bene. W małej zatoce przy drodze znajduje się lokal gastronomiczny, kilka boisk sportowych i kilka urządzeń do zabawy dla najmłodszych. Latem w zatoce znajduje się także zjeżdżalnia do morza, co jest wystarczającym powodem, by w miesiącach letnich zatoka była pełna kąpiących się. Jeśli jednak wciąż macie ochotę na przechadzkę, proponujemy iść dalej, drogą w stronę najdalszego krańca Marjanu, na odległość około jednego kilometra. Po drodze miniecie opuszczoną morską stację odmagnetyzowania, która wciąż jest własnością wojska.



Przechadzka po południowych stokach Marjanu zaczyna się zwykle na pierwszym punkcie widokowym, znajdującym się na szczycie ulicy Nazorov prilaz. Z tego miejsca można wejść na drugi punkt widokowy wielkim betonowym podjazdem lub schodami. Na samym początku, tuż przy punkcie widokowym, na północ od promenady, znajduje się stary cmentarz żydowski. Na drugim punkcie widokowym znajduje się kościółek św. Mikołaja. Następnie droga prowadzi dalej w stronę Sedlo (Siodła), gdzie można zobaczyć również tablicę z wersami Luki Boticia. Od Sedlo droga po południowych stokach prowadzi dalej promenadą Marangunicia, mijając kościół św. Hieronima i osady pustelnicze, i schodzi do rampy przy Instytucie Oceanografii i Rybołówstwa.

U podnóża Marjanu znajdują się także plaże i zatoki, ulubione miejsca kąpielowe wielu mieszkańców Splitu. Plaże na Marjanie są piękne, czyste i chętnie odwiedzane. Niektóre z nich to plaża Ježinac, Zvončac, Kašjuni, plaża Bene i inne.